Հիմնականի մասին: Australopithecus sediba-ի հայտնաբերման մեջ հատկապես կարևոր է այն, որ նա կարող է լույս սփռել Homo-ի անցյալի վրա: Տեսակի առաջացման հարցը մարդաբանների համար իսկական գլուխկոտրուկ է: Գտնված են տարածության ու ժամանակի մեջ սփռված միայն մի քանի հնագույն բրածոներ, որոնց վերաբերյալ գիտնականները այդպես էլ չեն եկել ընդհանուր համաձայնության՝ Homo-ն է՞ դա, թե՞ ոչ: Ապա, մոտավորապես 1,8 միլիոն տարի առաջ ի հայտ են գալիս մարդու ոչ թե մեկ, այլ եկու կամ, նույնիսկ, երեք տեսակ, նրանց մնացորդները հիմնականում հայտնաբերված են Արևելյան Աֆրիկայում: Ամենափոքր ծավալով ուղեղն ունեցող ամենահասարակ տեսակը Լուիս Լիկի և նրա կոլեգաների կողմից 1994 թ. ստացել է Homo habilis անվանումը, այլ կերպ նրան ասում են «հմուտ մարդ», նրա մնացորդները գտնվել են Օլդուվայ կիրճից՝ առաջին կոշտ քարե գործիքների հետ միևնույն շերտում: Որոշ գիտնականներ ավելի խոշոր Homo habilis-ներին դասում են առանձին տեսակի մեջ՝ Homo rudolfensis: Բացի այդ, կա նաև Homo erectus-ը (նրա նախկին աֆրիկական ձևերը երբեմն դասում են Homo ergaster-ների շարքին), որն ունի ավելի խոշոր ուղեղ ու մարմին, բայց Homo habilis-ի հետ ապրել է նույն ժամանակահատվածում:

Որտեղի՞ց են հայտնվել բոլոր այս մարդիկ: «Գտնված են չնչին քանակությամբ բրածոներ: Դրանք բոլորը կարելի է մտցնել կոշիկի ոչ մեծ տուփի մեջ և դեռ տեղ կմնա զույգ խոշոր կոշիկների համար,-ասում է Ուիլյամ Քիմբելը՝ Արիզոնա նահանգի Համալսարանից,-Սա Հադարից (Էֆիոպիա) գտնված 2,3 միլիոն տարեկան հասակով վերին ծնոտ է, ներքին ծնոտը Մալավից է, հնարավոր է, հարյուր հազար տարով ավելի հին է (չնայած, որ տվյալներն անվիճելի են), Քենիայից գտնված գանգի կտորը մոտավորապես նույն տարիքի է: Վերջ:

Մեծահասակ էգի կմախքը

Եվ ահա հայտնվում են Australophitecus sediba-ի՝ հիանալիորեն պահպանված կմախքներ՝ ի տարբերություն «կոշիկի տուփի բրածոների»: Եթե դատենք կենսաբանական հատկանիշների մասին, այս օրինակներում համահունչ կլինեն պրիմիտիվ և ժամանակակից գծերը: Երկար ձեռքերը, փոքր ուղեղը, կրնկի պրիմիտիվ ոսկորը, ինչպես նաև ոչ մեծ հասակը, այտոսկրերի և սեղանատամների ձևը նրան մոտեցնում են վաղ ավստրալոպիտեկներին, ինչպիսին է Australopithecus africanus-ը, որն ապրել է Հյուսիսային Աֆրիկայում 2-3 միլիոն տարի առաջ: (Որոշ հիտնականներ կարծում են, որ A. sediba-ն, հնարավոր է, հենց A. africanus-ի հետագա ձևն է):

-Երկար ոտքերն ու ժամանակակից ճանը A. sediba-ի՝ մարդու հետ նմանության կարևոր տարր է,-ասում է Տեխասի A&M համալսարանի պալեոմարդաբան Դերիլ դե Րյույտերը: Նա նաև ցույց է տալիս զարմանալիորեն «մարդկային» կոնքերը՝ հարմարված երկու ոտքով նորմալ քայլվածքի համար, ատամների ու ծամելու մկանների ոչ մեծ չափը, դուրս ցցված քիթը և դեմքի որոշ այլ առանձնահատկություններ, ինչպես նաև գործիքներին հմտորեն տիրապետելու համար նախատեսված ձեռքի դաստակը:

Բայց նրանցից ստույգ ո՞ր մեկը: Խումբը զգուշորեն ենթադրում է, որ Homo erectus-ը տեսակ է, որին ընդունված է համարել անմիջապես H. sapiens-ի նախնին: Եթե դա այդպես է, ապա ստացվում է, որ հիմնականում Արևելյան Աֆրիկայում բնակվող Homo-ի փոքր տեսակները, այդ թվում՝ գործիքների առաջին պատրաստողները՝ H. habilis-ները, եղել են ընդամենը մեր տոհմածառի հարևան, վաղուց վերացած ճյուղ: Գիտնականները առաջին անգամ չեն խոսում այն մասին, որ այդ տեսակները իրենցից կարող էին ներկայացնել էվոլյուցիոն փակուղի: Եվ, Մալապայի գտածոները լրջորեն ամրապնդում են այդպես կարծողների դիրքորոշումները:

Երիտասարդ արուի կմախքը

Նրանց համար, ովքեր ուզում են մարտնչել հաստատված հայացքների հետ, ամենամեծ դժվարությունը ներկայացնում է բրածոների թվագրումը՝ ճիշտ ժամանակահատվածների որոշումը: Եթե A. sediba-ն , որը 2 միլիոն տարեկան է, իրոք Homo-ի նախնին է, ապա ո՞րտեղից են հայտնվել Քիմբելի «կոշիկի տուփի» հնագույն տեսակները: Ավելի հետագա տեսակը չի կարող ավելի վաղ տեսակի նախնին լինել՝ ինչպես դուստրը չի կարող ծնել սեփական մորը: Իհարկե, կա հավանականություն, որ Մալապայի բրածոները տեսակի վերջին ներկայացուցիչների մնացորդներն են, որից հետագայում առաջացել է Homo-ն: Սակայն, Բերգերի խումբը կասկածում է, որ «կոշիկի տուփի բրածոները» առնչություն ունեն Homo-ի հետ. վերջ ի վերջո դրանք ընդամենը պատառներ են:

-Պատառներն անտեսելն անհեթեթություն է, որովհետև նրանք ևս ինֆորմացիա են պարունակում,-նկատում է Քիմբելը և հիշեցնում, որ բոլորովին մարդկային ծնոտը Հադարից ամենաքիչը 300 հազար տարով մեծ է, քան A. sediba-ն: Երկուսից մեկն է ճիշտ՝ կամ ծնոտը՝ Հադարից, ընդհանրություններ ունի Homo-ի հետ կամ չունի:

Բացառված չէ, որ այն փաստը, թե ինչ տեղ է զբաղեցնում A. sediba-ն մեր տոհմում, մինչև հիմա թաքնված է հողում:

-Մալապայի պես վայրը հիանալի է նրանով, որ այստեղ ոսկորներ ու ամբողջական կմախքներ դեռ շատ կարելի է գտնել,-ասում է Լի Բերգերը: Վերջ ի վերջո, հենց բրածոները ցույց կտան, թե ով էր ճիշտ, իսկ ով էր սխալվում, ոչ թե՝ անարդյունք կռիվները:

Տեքստ՝ Ջոշ Ֆիշման

Նկարներ՝ Ջոն Գերշ

Ֆոտոներ՝ Բրենտ Սթիրթոն