Այստեղ կազմված ու ներկայացված է փիլիսոփայական բանավեճ, որում կիրառված են սկեպտիցիզմի կոնկրետ ճյուղի՝ բացարձակ սկեպտիցիզմի ներկայացուցիչների (մենք ոչինչ իմանալ չենք կարող) տեսակետները: Բանավեճի միջոցով ավելի պարզ կդառնա աթեիստների մեծամասնության տեսակետը:

Սկեպտիկ-Դու հավատու՞մ ես բնության օրենքների հաստատունությանը:
Աթեիստ-Ոչ՝ ես հակված եմ այդ տարբերակին:
Սկեպտիկ-Իսկ ինչի՞ վրա ես դու հիմնվում:

Աթեիստ-Դրանք ինձ երբեք չեն խաբել: Հավանականությունը համարյա 1 է, որ հետագայում նույնպես չեն խաբի:

Սկեպտիկ-Իսկ եթե քո տեսած աշխարհն ընդամենը խաբկա՞նք է:

Աթեիստ-Ես չեմ ընդունում, որ իմ տեսած աշխարհն իրականն է, այլ ընդունում եմ, որ այն իրականությունը կամ խաբկանքը, որի հետ ես առնչվում եմ իմ զգայարաններով, կանոնավոր է: Ապրելու համար չկա այլընտրանքային տարբերակի հնարավորություն: Եթե իմ զգայարանների միջոցով ստացված ինֆորմացիան խաբկանք է, ապա ես ընդունում եմ այդ խաբուսիկ աշխարհի բոլոր օրենքները ոչ թե որպես բացարձակ ճշմարտություն, այլ ճշմարտություն հենց այդ խաբուսիկ աշխարհի սահմաններում: Մեջբերում անեմ Դենի Դիդրոյի խոսքերից. «Ելնելով այն հանգամանքից, որ մեր զգայարանները ձևերի վերաբերյալ իրար չեն հակասում, կարելի՞ է արդյոք ենթադրել, որ այդ ձևերը մեզ ավելի շատ ծանոթ են: Ո՞վ է մեզ ասել, որ մենք գործ չունենք երկու խաբեբա վկաների հետ: Այնուամենայնիվ, դատում ենք: Ավաղ, երբ մարդկային բանականությունը դնում ենք Մոնտենի կշեռքի վրա, ստիպված ենք համաձայնել նրա նշանաբանի հետ»: Գիտությանը չի հետաքրքրում իր ուսումնասիրության առարկայի գոյությունը: Ինչպես ասվում է հայտնի արտահայտության մեջ. «Մենք չենք հավատում իրականությանը, մենք ընդամենը պատրաստում ենք իրականության մաթեմատիկական մոդելը»:

Սկեպտիկ-Ինչու՞ ես թերագնահատում կրոնական հավատը:

Աթեիստ-Իսկ ինչի՞ վրա է հիմնված այդ հավատը: Հիմնականում այն ինքնախաբեություն է: Որևէ տարբերակի հակված լինելու համար ռեսուրս է պետք, որը հավատի դեպքում ավելորդություն է:

Դու չես ընդունում իրականության վերաբերյալ բացարձակապես ոչ մի տարբերակ, այնպես չէ՞:

Սկեպտիկ-Այո, ինչպես և՝ դու:

Աթեիստ-Դու չես ընդունում, որովհետև չգիտե՞ս:

Սկեպտիկ-Այո:

Աթեիստ-Դու ընդունու՞մ ես, որ չգիտես:

Սկեպտիկ-Ոչ, չեմ ընդունում: Ես դա չգիտեմ: Հնարավոր է, որ ես գիտեմ ինչ-որ բան, բայց դրա մասին առայժմ ոչինչ չգիտեմ: Մենք չենք կարող ասել, որ գիտենք իրականությունը, քանի որ իրականությունը հենց իմացությունն է: Կստացվի տավտոլոգիա. մենք գիտենք այն, ինչ գիտենք:

Աթեիստ-Սկեպտիցիզմը չի հանդիսանում հայացքների համակարգ, սակայն համարվում է փիլիսոփայական կոնցեպցիա: Բայց հենց սկեպտիկներ լինել չեն կարող, քանի որ ցանկացած գործողություն ձեռնարկելիս և կատարելիս բոլորս էլ արդյունքի մեջ ակնկալում ենք բնական հաստատունություն: Ես սկեպտիցիզմի կողմնակից եմ, ճշմարտությունը չի կարելի ընդունել առանց ճանաչելու, չարժե հրաժարվել հերքման հնարավորությունն ընդունելու պատրաստակամությունից, սակայն, մինչև հերքումը, հնարավորինս խելամտորեն հիմնավորված տեսակետը հետագա որոնումների համար նախապայման ծառայեցնելու միտումը խիստ անհրաժեշտ է մեզ նոր ձեռքբերումների համար:

Ինչու՞ է տվյալ պատճառը հանգեցնում միակ հետևանքին: Ինչու՞ հենց այդ հետևանքը, այլ ոչ ուրիշը: Կամ ինչու՞ է հագեցնում և ինչպե՞ս: Ես դա չգիտեմ: Բայց շարունակ նկատում եմ այդ կանոնավորությունը: Եթե չի կարելի պնդել, որ սեփական կյանքն առավել արժեքավոր է, քան մահը, եթե նրանց արժեքներն հավասարապես անիմանալի են սկեպտիկի համար, ապա ինչու՞ է նա ընտրում կյանքը:

Սկեպտիկ-Այդ ընտրությունը կատարված է իմ փոխարեն: Բացի այդ, ինձ համար անիմանալի է մահվան ազդեցությունը, բայց ո՛չ կյանքի: Կյանքի ու մահվան արժեքների համեմատության հնարավորությունն է, որ անհասանելի է մեզ:

Աթեիստ-Դու չե՞ս ընդունում, որ կա գոնե մի բան, որի գոյությունը հաստատ է: Օրինակ, միտքը: «Միտքը չկա» արտահայտությունը արդեն միտք է: Իսկ «միտքը կա» արտահայտությունը վկայում է մտքի գոյության մասին:

Սկեպտիկ-Բայց հնարավոր է, որ «այոյից» ու «ոչից» բացի գոյություն ունի պատասխանի այլ տարբերակ, որի մասին մենք չգիտենք:

Աթեիստ-Եվ, եթե գոյություն ունի այդ տարբերակը, ապա ինչ-որ բան, այնուամենայնիվ, գոյություն ունի:
Աղբյուր` Հեղինակ՝ Արև Սողոյան